การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ทวีความรุนแรงขึ้นในปัจจุบัน เช่น อุณหภูมิโลกที่สูงขึ้น ภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ถี่และรุ่นแรงขึ้น มลพิษทางอากาศและน้ำ รวมถึงการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ ล้วนส่งผลกระทบโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน ระบบนิเวศ และการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศ รัฐบาลไทยได้ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาเหล่านี้ โดยกำหนดเป็นนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ในระดับชาติหลายฉบับ อาทิ แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติแผนปฏิรูปประเทศ และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่มชาติ
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นหน่วยงานภาครัฐที่มีภารกิจและบทบาทในการขับเคลื่อนนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ ในระดับชาตินโยบายเพื่อแก้ไขปัญหาตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นนี้ โดยให้ความสำคัญกับการส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม และสร้างสรรค์สิ่งที่เป็นประโยชน์ในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และร่วมกันป้องกันทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น เครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหมู่บ้าน หรือ "เครือข่าย ทสม." เป็นเครือข่ายภาคประชาชนที่เป็นกลไกสำคัญในการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น เปรียบเสมือนโซ่ข้อกลางในการทำงานระหว่างภาครัฐ ภาคประชาชน และภาคีที่เกี่ยวข้อง ร่วมสนับสนุนภารกิจของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
อย่างไรก็ตาม การจะขับเคลื่อนโยบายและแผนงานเหล่านี้ให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในทางปฏิบัติ จำเป็นต้องอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอย่างยิงจากเครือข่าย ทสม. ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงภาครัฐ ภาคประชาสังคม และประชาชนในระดับพื้นที่ ทสม. มีบทบาทสำคัญในการเป็นแกนนำขับเคลื่อนกิจกรรมด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และเฝ้าระวังทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชนของตนเองมาอย่างต่อเนื่อง ด้วยความเข้าใจในบริบทและปัญหาของพื้นที่ ตลอดจนความใกล้ชิดกับประชาชน ทำให้ ทสม. มีศักยภาพในการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรมและยังยืน
ด้วยเหตุนี้ การจัดทำแผนปฏิบัติการเครือข่าย ทสม. เชิงพื้นที่ ระยะ ๕ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๙-๒๕๗๓) จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการเป็นกรอบแนวทางและเครื่องมือในการเสริมสร้างศักยภาพและบทบาทของ เครือข่าย ทสม. ให้สามารถนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไปประยุกต์ใช้ใช้ในการแก้ปัญหาและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพแผนฯ ฉบับนี้ จะช่วยส่งเสริมให้เกิดการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบระหว่าง ทสม. หน่วยงานภาครัฐองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน และประชาชน เพื่อให้การดำเนินงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมในระดับพื้นที่เป็นไปอย่างมีทิศทาง ชัดเจน และต่อเนื่อง อันจะนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนและสร้างภูมิคุ้มกันให้ชุมชนสามารถรับมือกับความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างเข้มแข็ง
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ๒๕๖๘
